1. Các thông tin cần biết về sữa mẹ

a. Các kiểu sữa mẹ

 Sữa mẹ có 3 kiểu là sữa non, sữa chuyển tiếp và sữa trưởng thành:

• Sữa non (5 ngày đầu sau khi sinh): là một chất lỏng màu vàng, được tuyến vú người mẹ tiết ra với số lượng nhỏ trước khi bước vào giai đoạn cho con bú. Sữa non chứa ít chất béo nhưng lại giàu protein để giúp bé phát triển một cách nhanh chóng, đặc biệt chứa nhiều kháng thể và các yếu tố bảo vệ khỏi các bệnh tiêu chảy nhiễm trùng, vì thế mà nó còn được gọi là “sữa miễn dịch”.
• Sữa chuyển tiếp (từ 5 đến 14 ngày sau khi sinh): là sữa được tiết ra trong giai đoạn ngay sau khi sữa non hết và trước khi sữa trưởng thành bắt đầu được hình thành. Thành phần dinh dưỡng của sữa chuyển tiếp dần trở nên giống sữa trưởng thành và số lượng sữa tăng lên.
• Sữa trưởng thành (khoảng 2 tuần sau khi sinh): có chứa khoảng một nửa các protein có trong sữa non và chứa nhiều chất béo hơn sữa non.

b. Đặc điểm của sữa mẹ

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chất đầy đủ và cân bằng cho sự phát triển bình thường của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hỗ trợ cho sự phát triển hệ miễn dịch, cung cấp các yếu tố miễn dịch, giúp bé phát triển một cách khỏe mạnh. Ở tuần đầu sau khi sinh, sữa mẹ liên tục biến đổi công thức để có thể đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của bé trong giai đoạn tăng trưởng.

Trong những tháng đầu đời tốc độ tăng trưởng của bé sẽ giảm dần vì vậy hàm lượng protein có trong sữa mẹ cũng sẽ giảm dần kể từ ngày đầu tiên tiết sữa đến suốt quá trình cho con bú để đáp ứng phù hợp với nhu cầu tăng trưởng của bé.

c. Những điều cần biết về hâm sữa mẹ

Thời gian trữ sữa mẹ 

• Phòng trên 26 độ C: 1 tiếng.
• Phòng máy lạnh, nhiệt độ dưới 26 độ C: 6 tiếng.
• Ngăn mát tủ lạnh: 48 tiếng.
• Ngăn đá tủ lạnh nhỏ (tủ lạnh một cửa): 2 tuần.
• Ngăn đá tủ lạnh hai cửa (ngăn đá có cửa riêng): 4 tháng - Tủ đông lạnh chuyên dụng: 6 tháng.

Dụng cụ bảo quản sữa

• Bình, ly trữ sữa bằng thuỷ tinh hoặc nhựa không chứa BPA, có thể rửa sạch và dùng lại nhiều lần.
• Túi trữ sữa.
• Bút để ghi ngày, tháng, năm hút sữa lên bịch.

Cách bảo quản sữa hút ra dùng trong ngày

Sau khi hút, các mẹ cho sữa vào bình rồi để vào ngăn mát tủ lạnh. Tùy theo bé uống bao nhiêu ml/lần, mẹ sẽ để lượng vừa đủ. Mẹ có thể để khoảng 6 bình sữa, mỗi bình 150 ml. Phần sữa không hết nên cho bé bú lại trong vòng 1-2 tiếng. Nếu vẫn thừa, các mẹ bỏ đi, không nên cất đông lạnh.

Bảo quản sữa dư bằng tủ lạnh

Trong một ngày, nếu hút được hơn 6 bình hoặc bé không bú hết lượng sữa đã hút, mẹ nên dồn vào bình to hoặc túi trữ sữa, ghi ngày tháng năm và cho vào tủ đông lạnh. Do sữa để ngăn mát có hạn sử dụng 48 tiếng nên mẹ có thể hai ngày mẹ mới dồn, ghi hạn sử dụng và cho vào ngăn đông một lần.

Để tiết kiệm chỗ trong ngăn đá, các mẹ nên ép hết không khí ra khỏi túi sữa, hàn kín miệng, mua thêm túi đựng thức ăn để đựng các túi trữ sữa trước khi bảo quản trong tủ lạnh. Các mẹ có thể thay túi bằng hộp nhựa nhưng sẽ tốn diện tích hơn.

Cách rã đông

Để tủ lạnh gần 4 tháng, phần sữa đông lạnh sẽ cận kề hạn sử dụng, đây là lúc các mẹ lấy sữa đông lạnh ra sử dụng "cuốn chiếu". Hãy chuyển bình hoặc túi trữ sữa từ ngăn đá xuống ngăn mát.

Lưu ý:

• Sữa đã rã đông, nếu bé bú không hết, phải bỏ đi, không được dùng hay trữ lại.
• Không pha sữa đông thừa với sữa mới vắt.
• Không lắc bình sữa rã đông và tránh rã đông nhanh trong nước sôi. Khi lắc mạnh hay thay đổi nhiệt độ đột ngột, sữa mẹ sẽ mất tính năng tự nhiên của một số phân tử protein bảo vệ (kháng thể).

2. Cách sử dụng máy hâm sữa để ủ sữa mẹ đúng cách

a. Cách hâm sữa để ngăn mát bằng máy hâm sữa

• Bước 1: Kiểm tra bình chứa, khay chứa của máy hâm sữa có sạch sẽ không, đảm bảo chưa cắm điện. Tùy thuộc vào lượng sữa bé ăn mỗi bữa để lựa chọn được bình sữa phù hợp nhất.
• Bước 2: Đặt bình sữa vào khay chứa sau đó đặt chúng vào máy hâm sữa.
• Bước 3: Đổ nước sạch vào máy hâm sữa đến mức quy định theo yêu cầu mỗi máy để có thể làm nóng bình sữa nhanh chóng.

• Bước 4: Cắm điện, bật máy và cài đặt nhiệt độ hâm nóng phù hợp: 35 – 45 độ C đối với sữa cho bé uống luôn, 45 - 75 độ C khi sữa hay thức ăn đã được để trong ngăn mát của tủ và 75 - 85 độ C khi hâm đồ ăn ở ngăn đá, ngăn lạnh.
• Bước 5: Khi hoạt động đèn báo hiệu của máy sẽ sáng, đến lúc đạt nhiệt độ nóng tối đa và đạt chuẩn, đèn báo hiệu sẽ tự tắt. Kiểm tra bình sữa bằng cách khuấy đều rồi kiểm tra bằng nhiệt kế và cho bé uống được.

b. Cách hâm sữa để đông bằng máy hâm sữa

Mẹ có thể rã đông trước rồi sử dụng máy hâm sữa để quá trình hâm sữa nhanh hơn, tiết kiệm thời gian và an toàn khi sử dụng. Đây là cách được nhiều chuyên gia khuyên dùng vì sẽ giữ cho sữa được nhiều chất dinh dưỡng, mẹ không cần phải canh để đổ thêm nước vào khi hết nước và tỉ lệ cháy máy sẽ ít hơn so với cách hâm trực tiếp.

Nếu hâm nóng sữa từ trạng thái đông đá, hãy bắt đầu bằng cách xả bịch sữa đông dưới vòi nước mát để đảm bảo sữa được rã đông một cách từ từ, không làm hỏng các dưỡng chất trong sữa. Khi sữa đã không còn đông đá, từ từ tăng nhiệt độ nước để làm ấm dần sữa. Sau đó hâm sữa tương tự như cách hâm sữa để ngăn mát.

3. Bảo quản sữa sau khi hâm như thế nào?

Đối với trẻ sơ sinh, sữa đã pha cũng chỉ để ở nhiệt độ phòng một tiếng và bảo quản trong tủ lạnh là 24 tiếng. Vậy cách tốt nhất là mẹ chỉ cần pha sữa sẵn cho con, sau đó nếu bé chưa ăn ngay mẹ hãy để tủ lạnh bảo quản, khi nào bé đối mẹ chỉ việc lấy ra hâm trong máy hâm sữa là được và đừng để lâu trong máy sau khi hâm nóng.

Tuy nhiên mẹ có thể đựng sữa sau khi hâm nóng bé không bú hết vào tủ lạnh để bảo quản và cho bé uống vào cữ kế tiếp. Trong trường hợp nếu nghi ngờ về chất lượng sữa, tốt hơn hết mẹ nên bỏ lượng sữa thừa này đi. Sau lúc làm cho tan sữa đông lạnh bằng phương pháp đặt bình sữa vào máy hâm sữa, mẹ có thể tiếp tục bảo quản ở tủ lạnh thêm 24 giờ nữa, song tuyệt đối không làm đông đá lần thứ hai.